Tết Đoan Ngọ

doanngo1Hàng năm, nhiều địa phương trên khắp đất nước ta, cứ đến mồng 5 tháng 5 âm lịch lại tổ chức ăn tết đoan ngọ. Từ sáng sớm các mẹ, các chị đã ra chợ sắm mâm cơm Tết Đoan Ngọ.

Vậy tết Đoan ngọ là tết gì? Theo sách “Phong thổ ký” thì tết Đoan ngọ được gọi là tết Đoan dương. Đoan ngọ là bắt đầu giữa trưa ( Đoạn : mở đầu, Ngọ : giữa trưa). Còn Dương là mặt trời, là khí dương. Sở dĩ tết này gọi là tết Đoan ngọ , chính vì tháng 5 là lúc bắt đầu trời nắng to, khí dương đang thịnh như mặt trời vào lúc giữa trưa.

doanngo2Sau lễ cúng tết Đoan ngọ là các tục lệ như tục giết sâu bọ, tục nhuộm móng chân, móng tay, tục tắm nước lá mùi, tục khảo cây lấy quả, tục hái thuốc vào giờ Ngọ, tục treo ngải cứu để trừ tà… Theo lệ, sau lễ cúng gia tiên, đúng ngọ (12h trưa), người dân ở các vùng thôn quê rủ nhau đi hái lá. Đây là thời khắc có dương khí tốt nhất, là giờ mặt trời toả ánh nắng tốt nhất trong năm. Lá cây cỏ hái được vào giờ này có tác dụng chữa bệnh rất tốt, nhất là các bệnh về đường ruột hay khi cảm mạo, đem những lá thuốc này nấu nước xông giải cảm rất tốt.

Lá mùng 5 là hỗn hợp của bất cứ thứ lá nào có được trong vườn, từ lá tre, lá bưởi, lá cam, lá quýt, đến lá ổi, lá dủ dẻ, hành, tỏi, trầu không… và nhiều nhất là ngải cứu. Trong khi hái lá thuốc, ai nhìn thấy rắn, thằn lằn thì cả năm được nhiều may mắn vì những loài này vào thời khắc đó rất hiếm thấy.

doanngo3Ngoài vịt, trái cây, chè kê, một thứ không thể thiếu trên mâm cúng của người dân phố cổ Hội An là những chiếc bánh Ú tro. Những người Trung Hoa xưa sinh sống ở Hội An từ bao đời nay đã biến tục làm bánh Ú tro vào ngày mồng năm thành nếp văn hoá riêng của cả cộng đồng người cư trú ở phố cổ.

Làm bánh Ú tro, theo lời dạy của bà của mẹ cũng là một cách để “học gói, học mở”. Nhìn bàn tay các bà, các mẹ gói bánh thoăn thoắt như múa. Chiếc lá kè dài, gấp đôi hơi chéo cuộn nếp vào trong tháp bánh trong tích tắc rồi chuyền tay buộc lạt sắp bánh thành từng chục mới thấy hết sự khéo léo, dịu dàng của bà, của mẹ.

doanngo4

Tết Đoan ngọ ngày nay, qua mọi biến đổi của thời cuộc vẫn tồn tại trong nhân dân với ý nghĩa thiết thực và thiêng liêng của nó.